Je wilt een capaciteitentest inzetten, maar welke kies je? De markt kent tientallen aanbieders en de kwaliteit verschilt. Een verkeerde keuze kost geld en levert weinig bruikbare informatie op. Een goede keuze geeft je objectieve data over het denkvermogen van kandidaten.
Een capaciteitentest meet cognitieve vermogens: verbaal redeneren, numeriek inzicht en abstract denken.
Hier vergelijk je de vijf grootste aanbieders in Nederland, leer je COTAN-beoordelingen lezen en ontdek je welke test past bij jouw functieniveau.
Wil je eerst weten wat zo’n test precies meet en waarom het werkt? Lees dan Intelligentietest (IQ): wat het voorspelt en wat niet.
Zo kies je de juiste capaciteitentest
Vergelijk aanbieders, begrijp COTAN-scores en match de test met je functieniveau.
Waarom de keuze voor een capaciteitentest ertoe doet
Niet alle capaciteitentests zijn gelijk. De ene test is wetenschappelijk gevalideerd met actuele normgroepen, de andere is verouderd of onvoldoende onderbouwd. Het verschil merk je in de praktijk: een slechte test geeft onbetrouwbare scores die je selectiebeslissing niet verbeteren.
De Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN) beoordeelt psychologische tests op zeven criteria, waaronder betrouwbaarheid en validiteit. Een test met “onvoldoende” op validiteit voorspelt werkprestaties nauwelijks beter dan toeval.
Daarnaast verschilt het niveau waarop tests meten. Een test voor wo-functies is te moeilijk voor mbo-kandidaten, en andersom meet een mbo-test geen onderscheid bij academici. De juiste match voorkomt frustratie bij kandidaten en nutteloze data voor jou.
De 5 grootste aanbieders vergeleken
Nederland kent vijf grote aanbieders van capaciteitentests voor werving en selectie. Alle vijf bieden tests met Nederlandse normgroepen en integratiemogelijkheden met andere assessments. De verschillen zitten in focus, prijsklasse en specifieke functionaliteiten.
| Aanbieder | Test | Niveaus | COTAN | Kenmerk |
|---|---|---|---|---|
| SHL | Verify G+ | MBO-WO | Beoordeeld | Internationaal, grote benchmark |
| Talogy (Cubiks) | Logiks | MBO-WO | Beoordeeld | Flexibele testlengtes |
| TestGroup | Bridge Ability Suite | MBO-WO | Beoordeeld | Adaptieve testoptie |
| Assessio | Matrigma / MAP | MBO-WO | Beoordeeld | Sterk in publieke sector |
| Ixly | ACT | MBO-WO | Beoordeeld | Geïntegreerd platform |
SHL
SHL is de grootste internationale aanbieder van assessments. Hun Verify G+ test meet verbaal, numeriek en inductief redeneren in één afname van ongeveer 36 minuten. De test heeft uitgebreide internationale normgroepen, wat waardevol is voor multinationals die wereldwijd willen vergelijken. De prijsstelling ligt in het hogere segment, al zijn bij grote volumes competitieve tarieven mogelijk.
Talogy (voorheen Cubiks)
Talogy ontstond uit een fusie van meerdere assessmentbedrijven, waaronder Cubiks. De Logiks-tests (de Cubiks-legacy) zijn beschikbaar in drie varianten: General (kort), Intermediate en Advanced. De korte versie duurt ongeveer 12 minuten. Kortere tests zijn gebruiksvriendelijker maar minder betrouwbaar dan langere versies. Check bij Talogy welke versie past bij jouw doel en vraag naar de specifieke COTAN-beoordeling per variant.
TestGroup (Bridge Ability Suite)
TestGroup is een Nederlandse aanbieder met de Bridge Ability Suite. Deze test onderscheidt drie niveaus: Vocational (mbo), Bachelor (hbo) en Masters (wo). TestGroup biedt ook een adaptieve versie die het niveau automatisch aanpast aan de kandidaat. Dit verkort de testtijd zonder veel betrouwbaarheid in te leveren.
Assessio
Assessio (voorheen actief onder de naam Eelloo in Nederland) biedt onder meer de Matrigma en MAP capaciteitentests. De tests zijn beschikbaar voor alle opleidingsniveaus, inclusief wo. Assessio heeft een sterke positie in de publieke sector en non-profitorganisaties, maar hun tests zijn ook geschikt voor het bedrijfsleven. Het platform integreert capaciteitentests met persoonlijkheidsvragenlijsten.
Ixly (ACT)
Ixly is een Nederlandse aanbieder die capaciteitentests combineert met persoonlijkheidsvragenlijsten in één platform. Hun ACT (Algemene Cognitieve Test) meet algemene intelligentie op alle opleidingsniveaus. Sterk punt: je krijgt een totaalbeeld van cognitie én persoonlijkheid in één rapportage. Dit bespaart tijd en geeft kandidaten één testmoment. Vergelijkbare integratie bieden overigens ook Talogy en Assessio in hun suites.
COTAN-beoordeling lezen: waar let je op?
COTAN beoordeelt op zeven criteria: uitgangspunten testconstructie, testmateriaal, handleiding, normen, betrouwbaarheid, begripsvaliditeit en criteriumvaliditeit. Elke test krijgt per criterium een score: onvoldoende, voldoende of goed. Er bestaat geen totaalscore.
Let vooral op begripsvaliditeit en criteriumvaliditeit. Een test die “onvoldoende” scoort op deze criteria is voor selectie weinig bruikbaar, ongeacht hoe mooi de rapportage eruitziet. Een test scoort soms “goed” op betrouwbaarheid maar “voldoende” op validiteit. Bekijk dus alle criteria, niet alleen de eerste indruk.
Let op bij COTAN-beoordelingen
- COTAN-beoordelingen verlopen en worden periodiek bijgewerkt. Check altijd de actuele status.
- Niet alle tests zijn COTAN-beoordeeld. Een ontbrekende beoordeling is geen garantie voor slechte kwaliteit, maar wel een signaal om door te vragen naar ander validatieonderzoek.
- Vraag je testaanbieder om hun volledige COTAN-rapport te delen, niet alleen een samenvatting.
Welke test voor welk functieniveau?
De juiste test match je met het denkniveau dat de functie vraagt. Een te makkelijke test differentieert niet, een te moeilijke test frustreert kandidaten.
MBO-functies
Kies een test op Vocational of Intermediate niveau. TestGroup Bridge Vocational, Assessio en Ixly ACT bieden geschikte opties met relevante normgroepen. Vermijd wo-niveau tests: die meten geen relevante verschillen bij deze doelgroep.
HBO-functies
Hier werken alle vijf de aanbieders goed. TestGroup Bridge Bachelor, Talogy Logiks Intermediate, Ixly ACT en Assessio bieden voldoende differentiatie. Let op de normgroep: vergelijk kandidaten met andere hbo’ers, niet met de algemene bevolking.
WO-functies
Kies een test die ook aan de bovenkant differentieert. SHL Verify G+, TestGroup Bridge Masters en Ixly ACT zijn hiervoor geschikt. Assessio biedt eveneens wo-normen, al ligt hun traditionele focus meer bij andere sectoren. Bij complexe analytische functies is een langere test (30+ minuten) betrouwbaarder dan een korte screening.
Praktische tips bij implementatie
Wanneer in het selectieproces?
Zet de capaciteitentest in na de eerste screening maar voor het eindgesprek. Zo voorkom je dat je tijd investeert in kandidaten die cognitief niet matchen. Nodig geschikte kandidaten uit voor een gestructureerd interview als volgende stap.
Combineren met andere methoden
Een capaciteitentest alleen is niet voldoende. Combineer met een gestructureerd interview voor de hoogste voorspellende waarde. Overweeg ook een Big Five persoonlijkheidstest voor inzicht in werkstijl en samenwerking. Lees meer over de combinatie van methoden in onze complete gids over assessments.
Kandidaatcommunicatie
Vertel kandidaten vooraf wat ze verwachten: type vragen, tijdsduur en hoe je de resultaten gebruikt. Dit verbetert de candidate experience en verlaagt testangst. Bied na afloop altijd een terugkoppeling aan over de resultaten.
Wil je leren hoe je capaciteitentests combineert met effectieve interviews?
In de training Selectiegesprekken leer je hoe je testresultaten interpreteert, doorvraagt op competenties en objectiever selecteert. Je oefent met bewezen methoden en krijgt direct toepasbare templates mee.
Veelgestelde vragen over capaciteitentesten
Wat is het verschil tussen een capaciteitentest en een IQ-test?
Beide meten hetzelfde onderliggende construct: cognitieve capaciteiten zoals verbaal, numeriek en abstract redeneren. Het verschil zit in de context. Een klassieke IQ-test (zoals de WAIS) is een klinisch instrument dat individueel wordt afgenomen door een psycholoog, vaak in een therapeutische of diagnostische setting. Een capaciteitentest is ontwikkeld voor groepsafname (meestal online) in werving en selectie, met normgroepen gericht op beroepsniveaus. De meting is vergelijkbaar, de toepassing en normering verschillen.
Welke capaciteitentest is het beste?
Er is geen “beste” test voor iedereen. De keuze hangt af van je functieniveau, budget, internationale context en gewenste integratie met andere assessments. Alle vijf de grote aanbieders in Nederland bieden kwalitatieve tests met COTAN-beoordeling. Check de actuele COTAN-status en vraag demo’s aan bij twee of drie aanbieders om te vergelijken.
Hoeveel kost een capaciteitentest?
Prijzen variëren van €30 tot €150 per kandidaat, afhankelijk van aanbieder, afnamevolume en gewenste rapportages. Vraag offertes aan bij meerdere partijen en let op bijkomende kosten voor consultatie of extra modules. Volumekortingen zijn gebruikelijk bij grotere aantallen.
Hoe lang duurt een capaciteitentest?
Standaard tussen de 25 en 45 minuten voor een volledige test. Korte screeningsversies duren 10-15 minuten maar zijn minder betrouwbaar. Voor selectiebeslissingen is een langere test de investering waard.
Mag je kandidaten afwijzen op basis van een capaciteitentest?
Ja, mits de test valide en betrouwbaar is en je selecteert op functie-relevante criteria. Gebruik een capaciteitentest nooit als enig selectiecriterium. Combineer altijd met andere methoden zoals een gestructureerd interview en referentiecheck.
Hoe voorkom je bias bij capaciteitentests?
Kies tests met actuele, diverse normgroepen en cultuurarme vraagstellingen. Combineer de capaciteitentest met methoden die andere kwaliteiten meten. Selecteer nooit uitsluitend op testscore. Lees meer in Bias in recruitment: zo voorkom je het.
Over de auteur
Jacco Valkenburg is recruitment architect, auteur en trainer met 25 jaar ervaring. Hij is auteur van meerdere recruitmentboeken waaronder Recruitment 4.0 en Handboek Eerlijk over selectie. Hij combineert wetenschappelijke inzichten met praktische ervaring uit tientallen interim recruitment projecten.
