AI-verordening en AI-geletterdheid: Wat je moet weten

AI-geletterdheid is sinds februari 2025 een plicht uit de AI-verordening. In juli 2026 veranderde de wet op 2 punten die voor recruitment en HR tellen.

De eis voor AI-geletterdheid kreeg een nieuwe formulering. De strenge regels voor AI in werving en selectie schoven op naar 2 december 2027.

Veel artikelen en trainingen noemen nog 2 augustus 2026 als harde deadline voor je selectietools. Die datum is van tafel.

Hieronder lees je wat nu geldt en welk niveau van AI-geletterdheid elke rol in je team nodig heeft.

Wat is AI-geletterdheid en wat vraagt de AI-verordening?

De plicht staat in artikel 4 van de AI-verordening en geldt sinds 2 februari 2025. Sinds 27 juli 2026 luidt die bepaling anders. Organisaties nemen nu maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid bij hun personeel ondersteunen. Een vast niveau per medewerker, een verplichte cursus of een certificaat schrijft de wet niet voor. Dat staat letterlijk in de gewijzigde tekst van Verordening (EU) 2026/1744.

Een inspanningsplicht is geen vrijbrief. Je stemt de maatregelen af op je mensen en op de context waarin ze AI gebruiken. Ook telt mee over wie de AI iets zegt, en in recruitment zijn dat sollicitanten. Die groep weegt zwaar, want een fout in een selectietool raakt iemands kans op een baan.

De plicht geldt voor iedereen die namens je organisatie met AI werkt. Denk aan recruiters en HR-adviseurs, maar ook aan hiring managers die met ChatGPT of Copilot een vacaturetekst maken en aan ingehuurde zzp’ers. “Wij gebruiken alleen ChatGPT” is geen uitzondering.

AI-geletterdheid rust op 3 pijlers. Technisch begrip gaat over hoe een tool tot een score of tekst komt, zonder dat je zelf programmeert. Praktische vaardigheid betekent dat je met de tool werkt, de output controleert en vastlegt wat je deed. Ethisch besef betekent dat je bias herkent, zuinig omgaat met persoonsgegevens en snapt wat een uitkomst voor een kandidaat betekent. Over die privacykant lees je meer in AVG en recruitment.

Wat veranderde er in 2026 aan de AI-verordening?

De Europese Commissie stelde in november 2025 een aanpassing van de AI-verordening voor, de Digital Omnibus. Parlement en Raad stemden in juni 2026 in en sinds 27 juli 2026 is de wijziging van kracht. Voor recruitment en HR tellen 3 punten.

• Artikel 4 werd een inspanningsplicht. Je ondersteunt de ontwikkeling van AI-geletterdheid en garandeert geen niveau per persoon.
• Hoog risico schoof op. AI voor werving en selectie valt vanaf 2 december 2027 onder de strenge regels, niet meer vanaf 2 augustus 2026.
• Transparantie ging wel in. Sinds 2 augustus 2026 gelden de regels voor chatbots en AI-content. Een kandidaat die met je recruitmentchatbot praat, weet dat er geen mens aan de andere kant zit.

De verboden AI-praktijken bleven staan en gelden sinds februari 2025. Emotieherkenning op de werkplek valt daaronder. Tools die stem of gezicht van kandidaten analyseren, verdienen extra argwaan. Lees meer in pseudowetenschap in recruitment.

Welke recruitmenttools vallen onder hoog risico?

De AI-verordening deelt AI in op 4 risiconiveaus, van verboden tot minimaal. Recruitment en selectie staan in bijlage III bij de hoog-risico toepassingen. Het gaat om AI die vacatures gericht toont, sollicitaties filtert en kandidaten beoordeelt of rangschikt. Ook AI die meebeslist over promotie, ontslag of taakverdeling valt eronder.

Niet elke tool met AI erin hoort in die categorie. Een tool die een vacaturetekst herschrijft, beslist niets over een kandidaat. Een cv-screener die een shortlist maakt, doet dat wel. Twijfel je, vraag je leverancier dan schriftelijk hoe het systeem geclassificeerd is en waarom. Hoe je zo’n tool toetst, lees je in kandidaten beoordelen met AI en cv screenen.

Als gebruiker van een hoog-risico systeem regel je vanaf december 2027 een paar zaken zelf. Je volgt de gebruiksinstructies van de leverancier en wijst mensen aan voor het menselijk toezicht. Die mensen hebben de kennis en de bevoegdheid om in te grijpen. Daar komt AI-geletterdheid terug, alleen nu met een scherpere rand. Verder bewaar je de logs, houd je de werking in de gaten en vertel je kandidaten dat AI meebeslist.

Let ook op de AVG. Een afwijzing die volledig automatisch tot stand komt, stuit nu al op artikel 22 van de AVG. Waarom dat voor veel online assessments geldt, lees je in jouw digitale assessment, mogelijk illegaal.

Welk niveau van AI-geletterdheid past bij welke rol?

Het niveau hangt af van wat iemand met AI doet en wat er misgaat als de AI zich vergist. Vier rollen uit de praktijk laten het verschil zien.

De recruiter met de cv-screener is het meest kwetsbare punt in het proces. Die neemt beslissingen over mensen op basis van een uitkomst die een algoritme maakte. Vergelijk het met een piloot op de automatische piloot. De piloot weet wat het toestel doet en grijpt in zodra het afwijkt.

AI-notulisten nemen vaak meer op dan de kandidaat verwacht. Hoe je dat netjes inzet, lees je bij het AI-interview. Welke HR-taken je wel en nooit aan AI geeft, staat in AI voor HR.

AI-geletterdheid regelen in 4 stappen

De Autoriteit Persoonsgegevens beschrijft in haar handreiking over AI-geletterdheid een meerjarig actieplan in 4 stappen. Vertaald naar een recruitmentteam ziet dat er zo uit.

1. Breng je AI-gebruik in kaart. Maak per tool een regel met wie ermee werkt, waarvoor, met welke data en of de tool iets over kandidaten beslist. Vergeet de gratis tools niet die collega’s op eigen houtje gebruiken.
2. Bepaal het doel per rol. Leg per rol vast welk niveau past bij de taak. Wijs een eigenaar aan, zodat HR, IT en legal niet naar elkaar blijven wijzen.
3. Train met eigen werk. Oefen met je eigen vacatures, geanonimiseerde cv’s en prompts in plaats van met algemene theorie.
4. Evalueer en leg vast. Herhaal de check elk jaar en bij elke nieuwe tool. Houd bij wie welke training volgde.

Leg vast wat je doet, ook al eist de wet geen certificaat. Met een trainingsoverzicht en een toolregister laat je bij een klacht zien welke maatregelen je nam. Voor stap 3 vind je bruikbaar oefenmateriaal in de ChatGPT-prompts voor HR en in het handboek Recruitment met AI.

Wie houdt toezicht op de AI-verordening en wat riskeer je?

In Nederland coördineren de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur het toezicht op AI. Per sector komen er markttoezichthouders bij. De Nederlandse uitvoeringswet lag tot 1 juni 2026 in internetconsultatie. Welke toezichthouder voor jouw sector aan zet is, check je bij de AP.

De boetes in de AI-verordening lopen op tot € 35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet bij verboden AI. Voor de meeste andere verplichtingen, waaronder die voor hoog-risico systemen, geldt een maximum van € 15 miljoen of 3%. Aan artikel 4 over AI-geletterdheid koppelt de verordening geen eigen boetebedrag.

Het grootste risico voor een recruitmentteam zit ergens anders. Een kandidaat die bezwaar maakt tegen een afwijzing, vraagt hoe die tot stand kwam. Kan niemand dat uitleggen, dan heb je een probleem met de AVG en je werkgeversmerk. Vanaf december 2027 ook met de AI-verordening. Een team met voldoende AI-geletterdheid geeft dat antwoord wel.

Veelgestelde vragen over AI-geletterdheid en de AI-verordening

Is AI-geletterdheid in 2027 nog verplicht?

Ja. Artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds 2 februari 2025 en blijft gelden. Sinds 27 juli 2026 luidt de plicht anders. Je neemt maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid bij je personeel ondersteunen. Een vast niveau per medewerker, een verplichte cursus of een certificaat schrijft de wet niet voor. Wel stem je de maatregelen af op de rol en de ervaring van je mensen.

Wanneer gelden de hoog-risico regels voor recruitmenttools?

Vanaf 2 december 2027. De Digital Omnibus verschoof die datum in juli 2026 van 2 augustus 2026 naar december 2027. Het gaat om AI die vacatures gericht toont, sollicitaties filtert en kandidaten beoordeelt of rangschikt. De verboden AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid gelden al sinds februari 2025 en schoven niet op.

Valt ChatGPT voor vacatureteksten onder de AI-verordening?

Ja, voor de AI-geletterdheid. Iedereen die namens je organisatie met AI werkt, valt onder artikel 4, ook bij een gratis chattool. Een tool die alleen tekst schrijft, is meestal geen hoog-risico systeem. Dat verandert zodra de tool kandidaten beoordeelt, rangschikt of een shortlist maakt.

Is een certificaat AI-geletterdheid verplicht?

Nee. De wet noemt geen certificaat en geen vast aantal uren. Een trainingsoverzicht per medewerker helpt wel. Bij een klacht of een vraag van een toezichthouder laat je daarmee zien welke maatregelen je nam.

Welke boete staat er op het ontbreken van AI-geletterdheid?

De AI-verordening koppelt aan artikel 4 geen eigen boetebedrag. De hoogste boetes gelden voor verboden AI, tot € 35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet. Voor de meeste andere verplichtingen geldt tot € 15 miljoen of 3%. Een team zonder AI-kennis loopt vooral risico bij hoog-risico tools, want daar is menselijk toezicht door deskundige mensen verplicht.

Geldt de AI-verordening ook voor een klein bedrijf?

Ja. De verordening geldt voor elke organisatie in de EU die AI inzet, ongeacht de omvang. Een mkb-bedrijf met 1 recruiter en ChatGPT regelt AI-geletterdheid met een korte toollijst en afspraken over persoonsgegevens. Een training op het eigen werk maakt het af.

Wie houdt in Nederland toezicht op de AI-verordening?

De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur coördineren het toezicht. Daarnaast houden sectorale toezichthouders toezicht op AI in hun eigen sector. De Nederlandse uitvoeringswet lag tot 1 juni 2026 in internetconsultatie. Voor de actuele stand kijk je bij de Autoriteit Persoonsgegevens.