De Holmes en Rahe stressschaal laat iets opvallends zien: van baan wisselen staat op plek 18 van de meest stressvolle levensgebeurtenissen. Met 36 stresspunten scoort een loopbaanverandering hoger dan financiële veranderingen, problemen met je leidinggevende of een verhuizing.
En toch nemen jaarlijks honderdduizenden Nederlanders precies die stap. Gedreven door de wens naar beter werk, meer voldoening of een fijnere werkomgeving.
Hier lees je wat de Holmes en Rahe stressschaal is, welke items op de lijst direct met werk te maken hebben en waarom dat inzicht waardevol is als je kandidaten werft of begeleidt.
Stress, werk en de wetenschap erachter
Wat is de Holmes en Rahe stressschaal?
De Holmes en Rahe stressschaal (officieel: Social Readjustment Rating Scale) is een meetinstrument dat de relatie tussen levensgebeurtenissen en gezondheidsrisico’s in kaart brengt. Psychiaters Thomas Holmes en Richard Rahe ontwikkelden de schaal in 1967. Ze analyseerden de medische dossiers van ruim 5.000 patiënten en onderzochten welke gebeurtenissen voorafgingen aan ziekte.
Definitie: Holmes en Rahe stressschaal
De schaal bevat 43 levensgebeurtenissen die elk een score krijgen in Life Change Units (LCU). De scores lopen van 11 (kleine wetsovertreding) tot 100 (overlijden van partner). Je telt de scores op van gebeurtenissen die je het afgelopen jaar hebt meegemaakt. De totaalscore geeft een inschatting van je gezondheidsrisico.
Het kernidee achter de schaal: elke verandering vraagt aanpassing, of die verandering nu positief of negatief is. Trouwen scoort 50 punten. Vakantie 13. Zelfs fijne gebeurtenissen kosten aanpassingsenergie.
De totale score geeft een inschatting van je risico op gezondheidsproblemen in de komende twee jaar:
- Onder 150 punten: laag risico
- 150 tot 299 punten: gemiddeld risico
- 300 punten of meer: hoog risico, volgens het American Institute of Stress tot 80% kans op gezondheidsproblemen
Richard Rahe valideerde de schaal in 1970 met een onderzoek onder 2.500 Amerikaanse mariniers. Er bleek een statistisch significante correlatie (+0,118) tussen stressscores en ziekteverzuim in de zes maanden erna. Bescheiden, maar meetbaar. En het bevestigde het basisprincipe: veranderingen stapelen zich op en beïnvloeden je gezondheid.
De werkgerelateerde items op de schaal
Bekijk je de Holmes en Rahe stressschaal vanuit de employee journey, dan valt iets op: minstens zeven van de 43 items zijn direct werkgerelateerd.
| Levensgebeurtenis | Stresspunten (LCU) |
|---|---|
| Ontslag | 47 |
| Pensionering | 45 |
| Verandering naar andere baan | 36 |
| Verandering in verantwoordelijkheden op werk | 29 |
| Partner begint of stopt met werken | 26 |
| Problemen met leidinggevende | 23 |
| Verandering in werktijden of -omstandigheden | 20 |
Samen goed voor 226 punten. Niet dat al deze items tegelijk voorkomen. Maar een combinatie van drie of vier? Dat is bij een baanwissel niet ongewoon.
Waarom een baanwissel zoveel stress oplevert
Een baanwissel komt zelden alleen. Wie van baan verandert, krijgt vaak een hele reeks veranderingen op het bord. Tel de items op de Holmes en Rahe stressschaal maar bij elkaar op:
- Verandering naar andere baan: 36 punten
- Verandering in financiële situatie (ander salaris, andere pensioenregeling): 38 punten
- Nieuwe verantwoordelijkheden: 29 punten
- Verandering in werktijden of reistijd: 20 punten
- Verandering in sociale activiteiten (afscheid van collega’s): 18 punten
Dat is samen al 141 punten, bijna de grens van gemiddeld risico. Komt daar een verhuizing bij (20 punten) of een verandering in leefomstandigheden (25 punten), dan zit je er ruim boven.
Het bijzondere? Al deze veranderingen komen voort uit een positieve keuze. Wie van baan wisselt, doet dat vrijwel altijd vanuit de wens naar iets beters. Meer uitdaging, betere arbeidsvoorwaarden, een fijnere werkomgeving of meer groeikansen. Het verlangen naar verbetering is de motor achter de beslissing.
Maar de schaal maakt geen onderscheid tussen gewenste en ongewenste veranderingen. Stress ontstaat door de aanpassing die nodig is, niet door de emotie die erbij hoort. Een promotie vraagt net zoveel aanpassingsenergie als een ongewenste overplaatsing. En dat maakt een baanwissel paradoxaal: het is een stap naar verbetering die tegelijkertijd een van de meest stressvolle periodes in iemands leven inluidt.
Wat dit betekent voor recruitment en onboarding
Als je kandidaten werft, help je mensen bij een van de meest ingrijpende beslissingen in hun leven. Dat klinkt stevig, maar de cijfers ondersteunen het. Een loopbaanverandering triggert een cascade van aanpassingen die samen een flinke stressbelasting vormen.
Dit verklaart patronen die veel recruiters herkennen. Kandidaten die na het tekenen van een contract toch afhaken. Nieuwe medewerkers die in de eerste maanden alweer vertrekken. Kandidaten die op het laatste moment twijfelen of niet komen opdagen.
Het zijn geen tekenen van onbetrouwbaarheid. Het zijn tekenen van stress bij een grote levensverandering.
Herken je dit?
Een kandidaat tekent het contract, maar wordt in de weken erna steeds stiller. Reageert trager op berichten, stelt vragen die al beantwoord zijn, lijkt minder enthousiast. Grote kans dat je te maken hebt met opgestapelde stress door verandering. Niet met een gebrek aan motivatie. Actieve preboarding helpt dit voorkomen.
Wat helpt concreet? Erken dat een baanwissel spanning oplevert en behandel kandidaten daarnaar. Investeer in preboarding in de periode tussen contract en eerste werkdag. Zorg voor een gestructureerd onboarding-programma dat verder reikt dan de eerste week. En vermijd de meest gemaakte onboarding-fouten die stress versterken in plaats van verminderen.
De candidate experience begint bij het besef dat kandidaten door een stressvolle periode gaan. Wie dat snapt, bouwt betere processen en verliest minder mensen in de eerste maanden. En dat scheelt niet alleen in kosten van verloop. Het versterkt je reputatie als werkgever.
Beperkingen van de schaal
De Holmes en Rahe stressschaal is geen diagnose-instrument en heeft bekende beperkingen. Het is goed om die te kennen voordat je de schaal toepast.
Geen onderscheid tussen positief en negatief. Ontslag en zelf ontslag nemen krijgen dezelfde score, terwijl de beleving verschilt. Onderzoeker Kanner et al. (1981) toonden aan dat dagelijkse irritaties soms meer stress veroorzaken dan grote levensgebeurtenissen.
Culturele bias. Het oorspronkelijke onderzoek is uitgevoerd onder overwegend mannelijke Amerikaanse mariniers. Culturele verschillen in de beleving van stress zijn niet meegewogen. Een Nederlandse professional ervaart een baanwissel anders dan iemand in een land met minder sociale zekerheid.
Gedateerde items. De financiële drempels en sociale normen van 1967 komen niet meer overeen met de situatie in 2026. Sommige items, zoals “hypotheek boven $15.000”, zijn achterhaald.
Geen rekening met beschermende factoren. Sociale steun, veerkracht en copingvaardigheden beïnvloeden hoe iemand met veranderingen omgaat. Twee mensen met dezelfde score reageren anders. Een goede onboarding is zo’n beschermende factor.
Ondanks deze kanttekeningen blijft het basisprincipe overeind: veranderingen stapelen zich op en het totaal beïnvloedt je welzijn. De schaal is het bruikbaarst als bewustwordingsinstrument, niet als exacte voorspeller. En die bewustwording is precies wat waarde heeft voor recruiters en HR-professionals. In een training leer je hoe je deze inzichten vertaalt naar betere gesprekken en een sterkere candidate experience.
Betere onboarding en candidate experience?
Leer hoe je stress bij kandidaten vermindert, of een onboarding-programma opzet dat verloop voorkomt.
Veelgestelde vragen over de Holmes en Rahe stressschaal
Wat is de Holmes en Rahe stressschaal?
De Holmes en Rahe stressschaal is een meetinstrument uit 1967 dat 43 levensgebeurtenissen rangschikt op basis van de aanpassing die ze vragen. Elke gebeurtenis krijgt een score in Life Change Units (LCU). De totale score geeft een inschatting van het risico op gezondheidsproblemen in de komende twee jaar.
Hoeveel stress geeft een baanwissel volgens de schaal?
Een verandering van baan scoort 36 punten op de Holmes en Rahe stressschaal. Maar een baanwissel gaat bijna altijd gepaard met andere veranderingen: financieel, sociaal en qua dagelijkse routine. Samen komen die veranderingen al snel boven de 150 punten, de grens van gemiddeld gezondheidsrisico.
Is de Holmes en Rahe stressschaal nog geldig in 2026?
De schaal is ontwikkeld in 1967 en sommige items zijn gedateerd. Het kernprincipe dat veranderingen stress veroorzaken en zich opstapelen, is nog steeds onderbouwd door onderzoek. Gebruik de schaal als bewustwordingsinstrument, niet als diagnose-instrument.
Hoe gebruik je de stressschaal in recruitment?
De schaal helpt recruiters en HR-professionals begrijpen waarom kandidaten stress ervaren bij een baanwissel. Met dat inzicht verbeter je preboarding, onboarding en candidate experience. Je voorkomt hiermee vroegtijdig verloop en no-shows. In een training leer je hoe je deze inzichten direct toepast, met bewezen templates en persoonlijke feedback.
Waar vind ik de complete lijst met alle 43 items?
De originele lijst is gepubliceerd in het Journal of Psychosomatic Research (Holmes & Rahe, 1967). Online vind je de volledige schaal op de website van het American Institute of Stress.
Over de auteur
Jacco Valkenburg is recruitmentarchitect, trainer en auteur van onder andere Eerlijk over selectie. Met 25 jaar ervaring in recruitment helpt hij organisaties bij het opzetten van een evidence-based selectie- en onboardingproces.
